سر پیاله منتشر شده در شماره پنجم  ماهنامه راه

نشریه معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی دانشگاه تهران

ویژه نامه بانو ثقفی / اردیبهشت ۱۳۸۸

وقتی از الگوها برای دختران و زنان مسلمان صحبت می شود و اشخاصی چون فاطمه زهرا (سلام الله علیها) و زینب کبری (سلام الله علیها) را مطرح می کنیم، معمول پاسخها این است که: «آنها کجا و ما کجا؟ آنها یا معصوم زاده اند یا معصوم، یا تحت تریبت معصوم بوده اند یا معصوم زاده شدند. چه بسیاری زنان که در عصر پیغمبر (صل الله علیه و آله و سلم) و خاندان پاکش از پیشتازان علم، تقوا و جهاد بوده اند وباحضور درعرصه های اجتماعی بار بزرگی از دوش رشد و نمو اسلام عزیز برداشته اند.

اجازه دهید گوشه هایی از حضور زنان در عصر پیامبر را با هم مرور می کنیم تا ببینیم و ببینید زنان غیر معصومی هم بودند که با جهاد مستمرو تقوای در متن چگونه توانستند در عصر پیامبر (صل الله علیه و آله و سلم)  تاثیرگذار باشند:

•        اسماء بنت عمیس، مهاجر فداکار عصر پیامبر(صل الله علیه و آله و سلم) :

ایشان در نخستین روزهای آغازین مبعث پیامبر، به خدمت ایشان شرفیاب شدند و بیعت نمودند. او جز هشتاد مهاجر مجاهدی بود که به حبشه رفتند و 13 سال در آنجا دور از وطن زیستند. «جعفر طیار» همسر او در جبهه جنگ موته به شهادت رسید و فرزندش«محمدبن ابی بکر» در سن 27 سالگی به هنگام اعزام برای استانداری مصرترور شد. در تمام این سختیها و فراغها او صبورانه ایستاد و خدمات فرهنگی شایانی را به جامعه نبوی ارائه نمود. «اسماء» جز کسانی بود که شرف حضور در کفن و دفن مخفیانه حضرت زهرا سلام الله علیها را یافت. از این بانوی فداکار حدود 60 حدیث در کتب روایی    ذکرشده است.

•        اسماء بنت یزید، دیندار خردمند:

«ابن حجر عسقلانی» در کتاب«الاصابه» از او با این جمله یادکرده است:

«کانت من ذوات العقل و الدین» یعنی او از جهت دینداری و خردمندی سرآمد بود. «اسماء» به عنوان نماینده و سخنگوی زنان مدینه انتخاب شده بود. . مطالب مهم را در محضرنورانی پیامبر گرامی اسلام مطرح می نمود پاسخ ایشان را ابلاغ می کرد.«اسماء»علاوه بر خرددینی که با فصاحت و بلاغت آمیخته شده بود ،در جنگ«یرموک» با ارتش «روم» درگیر شد و به وسیله چوب ستون خیمه تعداد9 نفر افراد دشمن را از پای درآورد.

•        ام ایمن، مهاجر مجاهد:

سوابق درخشان این بانوی با عظمت حبشی برگ برگ تاریخ اسلام را زرین کرده است. پیامبر گرامی اسلام او را یکی از زنان بهشتی خطاب کرده اند. «ام ایمن» مادر اسامه مشهور، فرمانده 18 ساله آخرین روزهای عمر با برکت پیامبر است. هنگام هجرت رسول خدا (صل الله علیه و آله و سلم)  از مکه به مدینه، ایشان امانتهایی که از مردم داشتند را به «ام ایمن» سپردند. وثوق و اعتماد خاندان رسالت به «ام ایمن» که حاکی از عمق ایمان و تقوایش است را در دیگر موارد نیز می توان یافت.

 در حالات صدیقه طاهره سلام الله علیها به هنگامی که در حال احتضار بودند چنین آورده اند: «ارسلت الی ام ایمن و کانت اوثق نسائها عندها و فی نفسها»که نشان می دهد در آن شرایط خفقان پس از کودتای سقیفه، این بانوی بزرگوار نزد حضرت زهرا(سلام الله علیه) از قرب ویژه ای برخوردار بوده است. در ماجرای غصب فدک نیز حضرت زهرا (سلام الله علیه) ،

 «ام ایمن» را برای ادای شهادت به همراه بردند. او قریب شصت سال از هشتاد سال عمر خویش را در ارتباط مستمر با خاندان رسالت و جهاد پیگیر و مداوم در راه خدا بود.

•        ام سلیم، دخترملحان :

«ام سلیم» جز راویانی است که گروه بزرگی از مورخان و رجال نویسان بزرگ علمای شیعه و سنی از او نقل حدیث کرده اند که نشان از اعتبار علمی او دارد. تدبیر ، منطق و صبر او در طول تاریخ مثال زدنی است.

•        ام درداء، بانوی فضل و خرد:

در حالات و اوصاف او این چنین نوشته اند: «کانت ام الدرداد من فضلاء النساء و عقلائهن و ذوات الرای فیهن مع العباده والنسک.»

ام درداد از نظر عقل، اندیشه و علم در سطح بالایی قرار داشته و بهره های فراوانی از دریای علم و دانش پیامبر گرامی اسلام برده است؛که حاصل آن نقل احادیث فراوان از ایشان در طول تاریخ است.

اسامی فراوانی دیگر از بانوان را می توان نام برد که در طول تاریخ با حضور اجتماعی در تمامی عرصه ها، همراه با التزام به تقوا توانسته اند دوشادوش مردان نهضت عظیم اسلامی را یاری نمایند. اما سوال اینجاست که چرا نقش زنان آنچنان که باید و شاید تبیین نشده است؟ باید گفت که یک علت آن  آگاهی کم از تاریخ و نداشتن اطلاعات مناسب است. شاید اگر زنان و مردان ما به آنچه در گذشته اتفاق افتاده،دقیق ترو عمیق تر بنگرند، سرعت پیشرفت ما بیشتر باشد. درست به همین دلیل است که تلاش کردیم تا ویژه نامه ای در حد بضاعت دانشجوئی برای نکوداشت یار امام راحل عظیم الشانء ، «بانو خدیجه ثقفی» منتشرکنیم. باشد که نام ایشان کنار نام بسیاری از بانوان و زنان که در طول تاریخ گمنام زیسته اند را جاودانه کنیم؛و نگذاریم گرد مرگ زمان خاطره ی همراه و همپای امام خمینی(ره) بر یادها بنشیند و او را فراموش کنیم.